على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2619

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نمود . و قبضه : بپنجه گرفت آن را . و نيز قبض : ترنجيده كردن . قبض ( qabz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرفتگى و ضبط . و گرفتارى . و بند كردگى . و تصرف و تملك . و ترنجيدگى و يبوست . و زمختى و انقباض . و كوتاهى . و تعدى و زبر دستى . و رسيد . و تردهء رسيد و سند رسيد . و باصطلاح عروض : زحاف و آن انداختن حرف پنجم ساكن است چنان كه در بحر هزج ياى مفاعيلن را بيندازند و مفاعلن گويند و در بحر تقارب از فعولن نون را بيندازند و فعول گويند . و قبض الواصل و يا قبض الوصول : تردهء رسيد و سند رسيد . و قبض خاطر : گرفتگى خاطر و ملالت خاطر . و قبض شكم : يبوست و گرفتگى شكم . و قبض شدن : يبس شدن و گرفته شدن شكم . قبض ( qabaz ) ا . ع . بپنجه گرفته . و دخل مال فلان فى القبض اى فيما قبض من اموال الناس . قبض ( qobbaz ) ا . ع . جانورى مانا به سنگ پشت . قبضة ( qabzat ) ا . ع . صار الشيئ فى قبضتك : گرديد آن چيز در ملك تو و در تصرف تو . قبضه ( qabzat ) و ( qabzat ) ا . ع . يك مشت از هر چيزى . و بمشت گرفته . يق : اعطانى قبضة من سويق او تمر : يك مشت پست و يا خرما به من داد . و كذلك : قبضة . قبضة ( qobazat ) ص . ع . راع قبضة : شبان نيكو سياست‌كنندهء گوسپندان . و رجل قبضة رفضة : مرد گيرندهء زود رها كننده . قبضه ( qabze ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قدرت و اقتدار . و دسته و دستگيره . و دستهء شمشير و كارد و جز آن . و تصرف و تملك . و آنچه با انگشتان و يا با مشت گيرند . و يك مشت از هر چيزى . قبضى ( qebezz ) ا . ع . نوعى از عدو و دويدگى . قبضيت ( qabziyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرفتگى . و ترنجيدگى و زمختى . و خشكى . و انقباض . قبط ( qabt ) م . ع . قبط الشيئ قبطا ( از باب نصر ) : فراهم كرد آن چيز را بدست . قبط ( qebt ) ا . ع . گروهى از اهل مصر . و نام ناحيه‌اى در سامره كه مجمع اهل فساد بود . قبطرية ( qobtoriyyat ) ا . ع . القبطرية : جامهء كتان سپيد . قبطى ( qebtiyy ) ص . ع . منسوب بقبط . ج : قباطى ( qab tiyy ) و ( qab ti ) . قبطى ( qobtiyy ) و ( qebtiyy ) ص . ع . جامهء كتان سپيد . قبطية ( qobtiyyat ) و ( qebtiyyat ) ص . ع . جامه‌هاى كتان سپيد . قبطية ( qebtiyyat ) ص . ع . مؤنث قبطى . و مارية القبطية : سريهء آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و مادر ابراهيم . قبع ( qab ' ) ا . ع . بانگ و فرياد . و بانگ پيل . قبع ( qab ' ) م . ع . قبع الخنزير قبعا و قباعا ( از باب فتح ) : بينى فشاند خوك . و قبع الرجل قبعا : تا سه و دمه برافتاد آن مرد را و قطع شد نفس او از ماندگى . و قبع فلان : فرياد كرد فلان . و قبع الفيل : بانگ كرد آن پيل . و قبع فى الركوع : پست كرد سر را در حالت ركوع . و قبع الراوية : نورديد دهان زاويه را بدرون و آب خورد و يا گوشهء دهان راويه را در دهان خود داخل كرده آب نوشيد ، و چون دهان راويه را بيرون در نوردند گويند : قمع . قبع ( qob ' ) ا . ع . كرناى و بوق . قبع ( qoba ' ) ا . ع . خارپشت و جانوركى دريائى . قبعة ( qoba'at ) ص . ع . امراة قبعة طلعة : زنى كه گاه نهان گردد و گاه پيدا . قبعة ( qoba'at ) ا . ع . مرغكى خردتر از گنجشك كه پيوسته نزديك سوراخ موش باشد و چون از كسى و يا چيزى ترسد در وى رود . و يا ابن قبعة يعنى اى مرد گول و احمق . قبعة ( qobba'at ) ا . ع . جامه‌اى مانند برنس . قبعثاة ( qaba's t ) ا . ع . زن كلان پاى . و ماده شتر بزرگ سپل . و فبح ماده . قبعثر ( qaba'sar ) ا . ع . مرد بزرگ خلقت . قبعثرى ( qaba'sar ) ا . ع . شتر بزرگ جثه . و شتر بچهء لاغر كرده . و جانورى دريائى . و مرد بزرگ جثهء درشت اندام . ج : قباعث . و نام شاعرى . قبعثى ( qaba's ) ا . ع . مرد كلان پاى . و شتر بزرگ سپل . قبعرور ( qaba'rur ) ا . ع . خرماى ردى هيچ‌كاره . قبعلة ( qab'alat ) ا . ع . پيش درآمدگى پاى بر پاى ديگر . و دورى ميان دو شتالنگ . و رفتارى با سستى و ضعف و يا رفتارى كه گويا خاك را با قدم برميدارد . قبقاب ( qabq b ) ص . ع . گشن غرنده و خروشنده . و شير غرنده و خروشنده . و مرد گول . قبقاب ( qabq b ) ا . ع . نيك دروغ‌گوى . و كس زن . و كس فراخ بسيار آب . و كفش چوبين . و مهره‌اى كه بدان جامه را جلا دهند . و مرد بسيار سخن و يا بيهوده‌گوى . و آواز دندان گشن .